Termessos'un kehanet kapısı yeniden konuşuyor
Antalya'daki Termessos Antik Kenti'nde süren arkeolloji kazılarında, aşık kemikleri kullanılarak kehanette bulunulan fal yazıtı tespit edildi. Antik ziyaretçilerin kemikleri zar gibi atarak yolculuk, ticaret ve günlük kararları hakkında yorum aldığı sistemin şiirsel ifadelerle kaleme alındığı belirlendi.
Antik kentte kader zarları: "Bugün ticaret yapma, yola çıkma!"
İnsanlığın geleceği öğrenme arzusu binlerce yıldır değişmiyor. Bugün tarot kartları, kahve falı veya astrolojiye ilgi gösteren insanlar gibi, antik çağ insanları da yolculuk, ticaret ve önemli kararlar öncesinde kaderin işaretlerini arıyordu.
Antalya'daki Termessos Antik Kenti'nde yürütülen son araştırmalar, bu arayışın Anadolu'daki dikkat çekici örneklerinden birini yeniden gündeme taşıdı.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Geleceğe Miras Projesi kapsamında sürdürülen çalışmalarda, antik kentin giriş kapısı yakınlarında aşık kemikleriyle gerçekleştirilen kehanet uygulamalarını anlatan yazıtlar tespit edildi.
Araştırmacıların belirlemelerine göre sistem, günümüzde zar atmaya benzeyen bir yöntemle çalışıyordu. Ancak kullanılan nesne zar değil, koyun veya keçi gibi hayvanların ayak bileği ekleminde bulunan ve "aşık kemiği" olarak bilinen kemiklerdi.
Akdeniz Üniversitesi'nden Fatih Onur'un aktardığı bilgilere göre, kehanet sisteminde beş veya yedi aşık kemiği birlikte atılıyor, ortaya çıkan sayı kombinasyonları yazıttaki belirli bölümlere karşılık geliyordu.
Beşli sistemde 56, yedili sistemde ise 120 farklı sonuç bulunuyordu.
Termessos'ta ortaya çıkarılan sistemin yedili olduğu anlaşıldı.
Kemikler atıldıktan sonra ortaya çıkan sayısal kombinasyon, kişinin kader mesajını belirliyordu.
Yazıtın dikkat çekici yönlerinden biri, kehanetlerin son derece gündelik konularla ilgili olması.
Araştırmacılar, metinde şu tür tavsiyelerin yer aldığını belirledi:
- Bugün ticaret yapma.
- Niyet ettiğin yere gitme.
- Gitmek istediğin yere git.
- Yolculuğa çıkma.
Bu ifadeler, antik dönemde insanların yalnızca büyük savaşlar veya devlet işleri için değil, günlük yaşam kararlarında da kehanete başvurduklarını gösteriyor.
Kehanetler şiir diliyle yazılmış
Yazıtta yer alan tavsiyelerin düz emirler halinde değil, şiirsel ve edebi bir dille kaleme alındığı belirtiliyor.
Uzmanlara göre bu durum, kehanetlerin yalnızca bilgi verme amacı taşımadığını, aynı zamanda kutsal ve sembolik bir atmosfer oluşturmayı hedeflediğini düşündürüyor.
Antik Yunan ve Roma dünyasında benzer uygulamalar tapınaklarda, kutsal alanlarda ve kent girişlerinde görülebiliyordu. İnsanlar tanrıların iradesinin çeşitli işaretler aracılığıyla ortaya çıktığına inanıyor, aşık kemikleri de bu işaretleri yorumlamanın araçlarından biri olarak kabul ediliyordu.
Özgür Termessos'un dünyaya meydan okuyan kapısı
Araştırmalarda yalnızca kehanet yazıtı değil, aynı zamanda Termessos'un bağımsızlığını ilan eden ünlü yazıt da yeniden okunabildi.
Ancak mistik açıdan bakıldığında, kent kapısının aynı zamanda bir karar verme ve kehanet noktası olarak kullanılmış olması dikkat çekiyor.
Yolculuğa çıkacak bir tüccar, uzun bir sefere hazırlanan bir yolcu veya önemli bir işe girişmek isteyen bir ziyaretçi, kente girmeden önce aşık kemiklerini atarak tanrıların mesajını öğrenmeye çalışıyordu.
Bugün sessiz taşlar arasında kalan bu yazıtlar, iki bin yıl önce insanların kader, şans ve bilinmeyeni anlama çabasının somut izleri olarak değerlendiriliyor.
****************************************************
Astragalomansi nedir?
"Astragalomansi", Yunanca "astragalos" (aşık kemiği) ve "manteia" (kehanet) kelimelerinden türeyen bir fal yöntemidir.
Antik Yunan, Anadolu ve Roma dünyasında yaygın olarak kullanılan uygulamada, numaralandırılmış aşık kemikleri atılır ve ortaya çıkan kombinasyonlar önceden hazırlanmış kehanet metinleriyle eşleştirilirdi.
Araştırmacılar, Anadolu'da bugüne ulaşan astragalomansi yazıtlarının oldukça az sayıda olduğunu, bu nedenle Termessos buluntusunun antik kehanet geleneklerinin anlaşılması açısından önemli bir örnek oluşturduğunu belirtiyor.
Anadolu Ajansı
Yorumlar