Zeytinyağı Limon Shot nedir?
Sosyal medyanın etkisi ile son zamanlarda Wellness Yeniağ akımının bir eklentisi gibi görünen bir sağlıklı yaşam trendi yaygnlık kazanıyor: Olive - Lemon Shot, Türk sosyal medya kullanıcıları arasında "Zeytinyağı Limon Shot" olarak da kullanılıyor. Akımın yaygınlaşmasında etkili Türkçe terimler arasında; "Zeytinyağı–Limon Detoksu, Karaciğer Temizliği Kürü, Gece Detoksu, Zeytinyağı Limon Kürü, Doğal Karaciğer Arındırma Yöntemi, Uyku Öncesi Detoks Karışımı ve Limonlu Zeytinyağı Rutini" terimleri öne çıkıyor. Malumunuz ki “Detoks” kelimesi tıbbi bir tedavi adı değil, popüler bir Yeniçağ Akımı ve günümüzün yükselen trendi olarak wellness terimi.... Akımın yaıgınlaşmasında etkili İngilizce terimler ise "Olive Oil and Lemon Juice Cleanse, Olive Oil Lemon Detox, Liver Cleanse Drink, Nighttime Detox Drink, Bedtime Olive Oil Ritual, Lemon & Olive Oil Shot, Natural Liver Flush (özellikle alternatif sağlık çevrelerinde), Morning/Evening Cleanse Routine (içerik üreticilerine göre değişebiliyor)
Öncelikle açıklayalım ki Karaciğer Temizleme “Liver Cleanse” ve Karaciğer Yıkama (Liver Flush) ifadeleri bilimsel tıp camiasında kabul edilmiş tedavi yöntemleri değildir ama alternatif tıp literatüründe 1990’lardan itibaren kullanılan ve Epsom tuzu–zeytinyağı kombinasyonlarını da içeren daha geniş bir akımı ifade eder. Zeytinyağı–limon versiyonu bu başlık altında da yeralabilmektedir.
Yine öncelikle dikkat çekelim ki Akademik yayınlarda zeytinyağı ve limon ikilisinin yaraları ve zararları konusunda bir araştırma söz konusu değil. Fakat, zeytinyağı ve limonun beslenme bileşeni olarak ayrı ayrı incelendiği çalışmalar bir hayli fazla. İkisinin etkileşimin yararve zararı bilimsel olarak henüz bilinmiyor.
Özetle sosyal medyada hızla yayılan “gece detoksu” olarak sunulan zeytinyağı–limon karışımının mucizevi etkilerine dair güçlü bilimsel kanıt bulunmuyor. Sağlıklı ve risk içermeyen bünyeler için yararlı olabilir fakat hassas mide ve iç organlarından tedavi gören insanların ilk etapt uzak durmasında yarar var ve hekim onayı istemeler şart.
Peki hekimler bu konuya nasıl bakıyor? Uzmanlar, öncelike bu tür akımlar için geçerli bir refkles sergiliyor ve sağlığın tek bir içeceğe indirgenemeyeceğini vurguluyor.
“Gece detoksu” trendi için hekim ne diyor?
Yatmadan önce bir kaşık zeytinyağı ile birkaç damla limon suyu içmek. Sosyal medyada son aylarda hızla yayılan bir gece rutini. “Karaciğer temizliği”, “detoks etkisi”, “sindirimi düzenleme” ve “uyku kalitesini artırma” gibi terimlerle paylaşılan uygulama, özellikle TikTok ve Instagram’daki wellness içerikleri üzerinden geniş kitlelere ulaşıyor ..
Uzmanlar karışımın yararınının bilimsel çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor
İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Füsun Topçugil, sosyal medya kaynaklı sağlık trendlerinin tek başına mucizevi çözümler olarak sunulmasının doğru olmadığını vurgulayarak “Bu karışım sağlıklı olabilir; ancak mucize değildir. İnsan vücudu, tek bir içecekle değiştirilemeyecek kadar karmaşık bir sistemdir.” diyor.
Zeytinyağı–limon karışımı yeni bir uygulama değil.
Geleneksel Akdeniz mutfağında ve bazı halk uygulamalarında uzun süredir sindirimi destekleyici yöntem olarak Zeytinyağı–limon karışımı yer alıyor. Ancak “detoks” başlığı altında yeniden gündeme geldi ve sosyal medya temelli wellness akımlarının yükselişiyle hızlandı.
Özellikle: “Clean eating” ve “natural detox” akımları, Influencer tabanlı sabah/gece rutinleri paylaşımları, Karaciğer temizliği ve bağırsak sağlığına yönelik içerik artışı; bu karışımın küresel ölçekte yaygınlaşmasına zemin hazırladı.
Bilimsel literatürde “detoks içeceği” kavramının tıbbi bir tanım olmadığı açık biçimde belirtiliyor. Harvard T.H. Chan School of Public Health ve Mayo Clinic gibi kurumlar, sağlıklı bireylerde vücudun detoksifikasyon işlemini zaten karaciğer ve böbrekler aracılığıyla yürüttüğünü vurguluyor. Tıbbi literatürde “detoks içeceklerinin” karaciğer temizliği sağladığını gösteren güçlü klinik kanıtlar bulunmuyor.
“Her doğal karışım otomatik olarak detoks anlamına gelmez”
Zeytinyağı ve limon ayrı ayrı değerlendirildiğinde, bilimsel olarak sağlıklı beslenmenin önemli bileşenleri arasında yer alıyor.
Zeytinyağı, özellikle sızma zeytinyağı; tekli doymamış yağ asitleri (oleik asit) ve polifenoller içerir.
PREDIMED çalışması (New England Journal of Medicine, 2013; 2018 güncellemesi) Akdeniz diyetinin – zeytinyağı ağırlıklı beslenmenin – kardiyovasküler riskleri azaltabileceğini göstermiştir.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), zeytinyağı polifenollerinin LDL oksidasyonuna karşı koruyucu etki gösterebileceğini bildirmiştir.
Limon; Yüksek C vitamini ve flavonoid içeriğine sahiptir. Antioksidan özellik gösterir. Bağ dokusu sağlığı ve bağışıklık sistemi fonksiyonunda rol oynar. Ancak bu iki besinin birlikte ve özellikle gece belirli bir saat diliminde tüketilmesinin özel bir “tedavi edici” etkisi olduğuna dair güçlü, randomize kontrollü çalışmalar bulunmamaktadır.
“Detoks kavramı çoğu zaman yanlış anlaşılıyor”
Sosyal medyada karışım sıklıkla “karaciğer temizliği” veya “vücudu arındırma” ifadeleriyle sunuluyor. Oysa fizyolojik olarak detoksifikasyon: Karaciğerin faz I ve faz II enzim sistemleri
Böbreklerin filtrasyon kapasitesi, Bağırsak ve safra atılım mekanizmaları üzerinden sürekli gerçekleşen bir süreçtir.
Uzm. Dr. Füsun Topçugil: “Sağlıklı bir bireyin karaciğeri zaten sürekli detoks yapar. Bunu hızlandıran sihirli bir içecek yoktur. Asıl önemli olan; alkol tüketimini sınırlamak, işlenmiş gıdaları azaltmak ve dengeli beslenmektir. Amerikan Karaciğer Vakfı ve British Dietetic Association da “detoks diyetleri”nin karaciğeri temizlediğine dair yeterli kanıt bulunmadığını belirtmektedir" diyor.
Bilimsel çerçevede değerlendirildiğinde Olası destekleyici etkiler:
- Zeytinyağı safra akışını uyarabilir.
- Yağ, bağırsak hareketlerini bazı kişilerde artırabilir.
- Limonun asidik yapısı mide salgılarını tetikleyebilir.
Bu nedenle bazı bireyler karışımı kullanarak sindirim rahatlaması hissedebilir. Ancak bu etki kişisel farklılık gösterir ve klinik tedavi yerine geçmez
Uzm. Dr. Füsun Topçugil şu uyarıda bulunuyor: “Zeytinyağı ve limon sağlıklı beslenmenin parçalarıdır. Bu karışım bazı kişilerde iyi hissettirebilir; ancak tek başına tedavi edici bir yöntem olarak görülmemelidir. Asıl belirleyici olan genel yaşam tarzıdır.”
Limon ve Zeytinyağı kürü herkes için uygun değil
Uzmanlara göre karışımın doğal olması, herkes için zararsız olduğu anlamına gelmez.
Risk grupları:
- Reflü, gastrit, ülser hastaları (asit hassasiyeti)
- Safra kesesi taşı olan bireyler
- Kalori kısıtlaması gereken kişiler
“Özellikle mide problemi olan kişiler sosyal medyada gördükleri her uygulamayı denememelidir.
Uzman görüşü: Uyku kalitesi sağlık için Mihenk Taşıdır
Bilimsel verilere göre, uyku kalitesi ve sindirim sağlığı açısından en güçlü belirleyiciler:
- Düzenli uyku
- Lif açısından zengin dengeli beslenme
- Yeterli su içimi
- Fiziksel aktivite
- Alkol ve işlenmiş gıdadan uzak durmak
“Sağlık trendleri hızla değişiyor; ancak insan vücudunun ihtiyaçları değişmiyor. Zeytinyağı ve limon beslenmenin bir parçası olabilir, fakat mucize bir formül değildir. Gerçek sağlık; sürdürülebilir alışkanlıklar, bilinçli beslenme ve uzman kontrolüyle mümkündür.”
mistikalem.com
Yorumlar