Oyun bağımlılığı, yalnızca çocuk ve ergenleri değil, yetişkinleri de etkileyen önemli bir ruh sağlığı problemi.
Yeşilay tarafından yayımlanan uluslararası hakemli dergi Addicta: The Turkish Journal on Addictions, son sayısında Türkiye'deki oyun oynama bozukluğuna dair kapsamlı veriler sundu. Dergide yer alan ve haberimizde temel alınan 3 önemli makale şunlardır:
EN ÇOK ERKEKLER MAĞDUR VE SAVAŞ OYUNLARI ÖNDE
Yetişkinlerde Oyun Oynama Bozukluğunun Sosyodemografik, Klinik ve Psikolojik Özellikleri: Türkiye Genelinde Bir Çalışma (Sociodemographic, Clinical, and Psychological Characteristics of Adults with Gaming Disorder: A Nationwide Study from Türkiye): YEDAM’a başvuran 250 yetişkin üzerinden yapılan çalışmada, bağımlılığın %91,2 oranında erkeklerde görüldüğü, strateji (%46) ve savaş oyunlarının (%43,2) en riskli türler olduğu ve psikososyal destekle oyun sürelerinin dramatik şekilde azaldığı saptanmıştır.
Türkiye’deki Oyun Oynama Bozukluğu Araştırmalarındaki Akademik Eğilimler: Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik ve Betimsel İçerik Analizi (2010–2024): 2019 yılındaki ICD-11 tanılaması sonrası Türkiye'de bu konudaki akademik çalışmaların hızla arttığı ve dünya literatüründen farklı olarak Türkiye'de okul öncesi döneme dair özgün bir odak oluştuğu vurgulanmıştır. Lisans Öğrencilerinin Çevrimiçi Oyun Motivasyonları, Oyun Bağımlılığı ve Çevrimiçi Sosyal Davranışları Arasındaki İlişki (The Relationship between Undergraduate Students' Online Gaming Motivations, Gaming Addiction, and Online Prosocial Behaviors): 452 üniversite öğrencisiyle yürütülen çalışma, oyun motivasyonlarının ve bağımlılık düzeylerinin sosyal yardım davranışları (prosocial behavior) üzerindeki yansımalarını analiz etmiştir.
Oyun Oynama Bozukluğu Artık Yetişkinler İçin de Tehlike
Türkiye genelinde yürütülen ve YEDAM’a başvuran yetişkinleri kapsayan detaylı çalışmalar, oyun bağımlılığının klinik seyrini ve psikososyal desteğin iyileştirici gücünü gözler önüne seriyor.
2020–2024 yılları arasında Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki 105 YEDAM merkezine başvuran 18 yaş ve üzeri yetişkinler üzerinde yapılan araştırma, yardım arayan bireylerin %91,2’sinin erkek olduğunu gösteriyor. Katılımcıların büyük çoğunluğunun bekar ve genç yetişkinlerden oluştuğu görülürken, son yıllarda kadın başvurularında da dikkat çekici bir artış kaydedilmiştir. Araştırma, oyunun yaşamın merkezine yerleştiği bu bireylerde depresyon, anksiyete ve riskli davranışların daha sık görüldüğünü ortaya koymaktadır.
Bulgulara göre, yetişkinlerin bağımlılık geliştirdiği oyun türleri arasında strateji oyunları %46 ile ilk sırada yer alırken, savaş oyunları %43,2 ile ikinci sırada gelmektedir. Katılımcıların önemli bir kısmı günde 6 saatten fazla oyun oynadığını ve bu durumun günlük yaşamlarını ciddi biçimde kısıtladığını bildirmektedir. Özellikle interneti temel olarak oyun amacıyla kullanan bireylerde bozukluk riski belirgin şekilde daha yüksektir. Ayrıca, üniversite öğrencileri üzerinde yapılan araştırmalar da oyun motivasyonlarının bağımlılık riskiyle ilişkisini incelerken, bu durumun sosyal davranışlar üzerindeki etkilerini de mercek altına almaktadır.
Akademik Çalışmalar ve Yerel Eğilimler
Türkiye’deki akademik manzarayı inceleyen bibliyometrik analizler, oyun oynama bozukluğu üzerine hazırlanan lisansüstü tezlerin 2019’daki ICD-11 tanılaması sonrası zirve yaptığını gösteriyor. Türkiye'nin araştırma iklimi, dünyadan farklı olarak okul öncesi popülasyonlara yönelik özgün bir ilgiye sahiptir. Ancak araştırmalar, yerel ölçeklerin kullanımının yaygın olduğunu, gelecek çalışmalarda ise daha standart tanısal çerçevelere ve metodolojik çeşitliliğe ihtiyaç duyulduğunu vurgulamaktadır.
Psikososyal Destek Önemli
Üç aylık gözlem sonuçları, YEDAM tarafından verilen ücretsiz psikososyal desteğin oyun oynama sürelerinde anlamlı bir azalma sağladığını kanıtlamıştır. Merkeze ilk başvurduğunda “6 saatten fazla oyun oynuyorum” diyenlerin oranı %76 iken, 3 aylık destek süreci sonunda bu oran %13’e kadar düşmüştür. Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hakan Coşkunol, “Bu araştırma, oyun oynama bozukluğunun yetişkinlerde de ciddi işlev kayıplarına yol açabildiğini net biçimde ortaya koyuyor. YEDAM’da sunduğumuz bilimsel desteklerin, bireylerin yaşamlarını yeniden dengelemelerinde etkili olduğunu görmek son derece kıymetlidir” değerlendirmesinde bulundu.
Yorumlar