Yumurda çatladı, çatlayacak!
Yeni oluşmuş yıldız tozlarıyla şekillenen Yumurta Bulutsusu'ndaki ışık ve gölgenin dramatik etkileşimi NASA/ESA Hubble Uzay Teleskobu tarafından görüntülendi.
Astonomik literatürdeki adı CRL 2688 olan Yumurta Bulutsusu, Kuğu (Cygnus) takımyıldızında yer alıyor ve keşfedilen ilk, en genç ve en yakın gezegen öncesi bulutsu olarak kayıtlarda öne çıkıyor.
Kuğu takımyıldızında, yaklaşık 1000 ışık yılı uzaklıkta bulunan Yumurta Bulutsusu'nda, yoğun bir toz bulutuyla örtülmüş merkezi bir yıldız yer alıyor.
Yıldız Oluşum Teorilerini Kanıtlayabilecek bir gökcismi
Yıldız evriminin geç evrelerine dair teorileri doğrulyabilmek için nadir bir fırsat sunan Yumurta Nebaulası, merkezdeki yıldızdan yansıyan ve çevredeki tozda bulunan kutupsal bir "göz"den dışarı çıkan ışıkla parlıyor. Bu ışık, yıldızın yüzeyinden sadece birkaç yüz yıl önce fırlatılan tozlu bir diskten çıkıyor.
Ölümle pençeleşen yıldızdan çıkan ikiz ışınlar, daha yavaş ve daha eski bir dizi eş merkezli yayı delen hızlı hareket eden kutupsal lobları aydınlatıyor. Şekilleri ve hareketleri, kalın yıldız tozu diskinin derinliklerinde gömülü olan bir veya daha fazla gizli eş yıldızla yerçekimsel etkileşimleri düşündürüyor.
Gökbilimcilere göre; Hubble teleskobunun yakaladığı simetrik desenler, süpernova gibi şiddetli bir patlamanın sonucu olamayacak kadar düzenli. Görüntüdeki yaylar, loblar ve merkezdeki toz bulutu, muhtemelen ölen yıldızın karbonca zengin çekirdeğinde meydana gelen ve tam olarak anlaşılamayan bir dizi püskürtme olayından kaynaklanıyor.
Yumurta Bulutusunun son görüntüsü öncekilerden farklı.
Bu gibi yaşlı yıldızlar, sonunda kendi güneş sistemimiz gibi gelecekteki yıldız sistemlerini oluşturan ve 4,5 milyar yıl önce Dünya ve diğer kayalık gezegenlere dönüşen tozu oluşturmuş ve salmıştır.
Hubble daha önce de Yumurta Bulutsusu'na yönelmişti. 1997'de WFPC2'den elde edilen ilk görünür ışık görüntüsü , bulutsunun yaydığı ışığa daha yakından bakmayı sağlayan yakın kızılötesi NICMOS görüntüsüyle tamamlandı. 2003'te ACS, Yumurta Bulutsusu'nun etrafındaki toz dalgalanmalarının tüm boyutunu gösteren yeni bir görüntü sağladı. Hubble'ın WFC3 enstrümanından 2012'de elde edilen bir başka görüntü ise merkezi toz bulutuna ve çarpıcı gaz çıkışlarına odaklandı. Bu yeni görüntü, 2012 görüntüsünü oluşturmak için kullanılan verileri aynı programdan elde edilen ek gözlemlerle birleştirerek bu karmaşık kozmik yumurtaya şimdiye kadarki en net bakışı sunuyor.
Hubble'ın yüksek çözünürlüğü, gökbilimcilerin yeni ve eski görüntüleri karşılaştırarak bulutsunun tozlu kabuğundaki küçük ayrıntıların son on yılda ve daha uzun süredir nasıl evrimleştiğini incelemelerini sağlıyor. Bu araştırma, gezegenimsi bulutsuların daha iyi bilimsel modellerine katkıda bulunarak, gökbilimcilerin benzer her türlü yıldız patlamasının evrimini doğru bir şekilde hesaplamalarına olanak tanıyor.
Yorumlar