Yalnızlık tansiyonu yükseltiyor! Beyaz önlük sendromu, tuvalet geciktirmek ve duygusal konuşmalar da tansiyonda ani çıkışlara neden oluyor. Ginkgo, ginseng, guarana, acı portakal, sarı kantaron… Doğal sanıp kullandığınız takviyeler tansiyonunuzu fırlataabilir. Ağrı kesiciler ve antidepresanlar da hafife alınmamalı: Liste uzun: Yalnızlık, beyaz önlük sendromu, tuvaleti geciktirme, susuzluk, uyku apnesi, tiroid problemleri, doğum kontrol ilaçları, antidepresanlar, ağrı kesiciler, potasyum eksikliği, bitkisel takviyeler, şeker... 

İsterseniz önce tansiyonun ne olduğunu hatırlayalım ve normal taniyon rakamlarına göz atalım

Tansiyon kan basıncıdır.

Tansiyon, kalbin her vuruşta vücuda kan pompalaması sırasında kan damarları içerisinde oluşan basınçtır. Kalp vuruşuyla kan damarları içinde oluşan basıncın normalden yüksek olması ise hipertansiyon yani yüksek tansiyondur. 

Hastaların % 95’inde hipertansiyonun nedeni bilinmez. Nedeni tespit edilemeyen hipertansiyon esansiyel hipertansiyon olarak adlandırılır. 

Normal tansiyon değeri kaç olmalıdır?

Normal tansiyon: 120/80 mmHg’nın altında olmalıdır.

Tansiyonu 120-139/80-89 mmHg arasında olan insanların tetikte olması ve kan basıncını artıracak unsurlardan uzak durması gerekir. 

Tansiyon ne zaman yüksek tanisyon olur?

Hipertansiyon (yüksek tansiyon): 140/90 mmHg’nın üzeridir.

Kan basıncını ifade etmek için iki sayı kullanılır: İlk sayı ikinci sayıdan her zaman büyüktür, bu nedenle büyük tansiyon (sistolik kan basıncı) olarak adlandırılır. Bu, geçici olarak damar basıncının arttığı, kalbin kanı pompaladığı zamanki değerdir. İkinci sayı, kalbin gevşediği zamanki değerdir ve küçük tansiyon (diyastolik kan basıncı) olarak adlandırılır; damar içindeki bazal basıncı gösterir. Teknik açıdan, örneğin, 110/80 mmHg olarak söylenir, ama günlük kullanımda kısaltılarak “11/8” olarak da ifade edilebilir.

Büyük tansiyonun 13’ten veya küçük tansiyonun 8’den büyük olması kan basıncının yüksek olduğunu gösterir. Eskiden, 14/9 sınırı daha çok kabul edilen sınırdı; yani, sınır değerler artık değişti.

Tuz tansiyon yükseltenler listesinde ilk sırada

Tansiyon problemi yaşayan kişilere verilen ilk tavsiye tuzun azaltılması oluyor genellikle. Bunun nedenini Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan, "fazla tuz vücutta su tutulmasına yol açarak kalp ve damar sistemi üzerinde ekstra yük oluşturur" diyerek açıklıyor.

Hipertansiyonu tetikleyen tuhaf nedenler

Ancak tabiî ki hipertansiyonu tetikleyen nedenler tuzla sınırlı değil. Stres, kaygı ve öfke gibi duygusal değişimler de tansiyon değerlerinde ani yükselmelere yol açabiliyor.

Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan yüksek tansiyon üzerinde etkisi olan beklenmedik 14 faktörü şu şekilde listeliyor. 

İşte yüksek tansiyona yol açan 14 şaşırtıcı neden

Yalnızlık

Yalnızlık hissi, özellikle uzun vadede büyük tansiyonun yükselmesine neden olabilir. Bu konuda yapılan bir araştırmada, kendisini yalnız hisseden kişilerin büyük tansiyonunda dört yıl içinde 14 puandan fazla artış olduğu ortaya kondu.

Doktor Korkusu: Beyaz önlük sendromu

Doktor kontrolü sırasında ölçülen tansiyon değerleriyle evde ölçülen değerler arasında fark görülebilir. “Beyaz önlük etkisi” olarak adlandırılan bu durum, yalnızca muayene ortamında bulunmaya bağlı olarak büyük tansiyonda 10, küçük tansiyonda ise 5 puana kadar yükselmeye neden olabilir. Bu artışın genellikle stres ve kaygıyla ilişkili olduğu düşünülüyor.

Tuvalete geç gitmek

Tuvalet ihtiyacını uzun süre ertelemek de tansiyonun yükselmesine neden olabilir. Yapılan bir araştırmada, en az 3 saat boyunca tuvalete gitmeyen orta yaşlı kadınların büyük tansiyonunda ortalama 4, küçük tansiyonunda ise 3 puan artış görüldü. Benzer etkilerin farklı yaş gruplarındaki kadın ve erkeklerde de ortaya çıkabileceği belirtildi.

Duygusal konuşmalar

Dinlenme halindeki kan basıncı, konuşmaya başlanmasıyla birlikte geçici olarak yükselebilir. Bu artışın seviyesi, konuşulan konunun içeriğine ve duygusal yoğunluğuna göre değişebilir. Benzer etki telefon görüşmeleri sırasında da görülebilir.

Uzun Süre Susuz Kalmak

Vücudun yeterli suya sahip olmaması, kan damarlarının daralmasına neden olarak tansiyonu yükseltebilir. Susuz kalan vücut sıvıyı korumaya çalışırken damarlar daha fazla sıkışabilir ve böbrekler daha az idrar üretmeye başlayabilir. Bu durum da kalp ve beyindeki küçük damarlar üzerinde ekstra baskı oluşturabilir.

Şeker

Özellikle yüksek fruktozlu mısır şurubu içeren işlenmiş şekerler, kan basıncının yükselmesinde tuz kadar hatta bazı durumlarda daha fazla etkili olabilir.

Bitkisel takviyeler kullanmak

Ginkgo, ginseng, guarana, efedra, acı portakal ve sarı kantaron gibi bazı bitkisel takviyeler kan basıncını yükseltebilir. Ayrıca bu ürünler, yüksek tansiyon ilaçları da dahil olmak üzere bazı ilaçların etkisini değiştirebilir.

Uyku apnesi

Uyku apnesi, yüksek tansiyon ve diğer kalp hastalıkları riskini artırabilir. Uyku sırasında solunumun sık sık durup yeniden başlaması, sinir sisteminin kan basıncını yükselten kimyasallar salgılamasına neden olabilir. Ayrıca bu durumun yol açtığı oksijen eksikliği damar duvarlarına zarar vererek vücudun tansiyonu düzenlemesini zorlaştırabilir.

Tiroid

Vücudun yeterince tiroid hormonu üretmemesi, kalp atış hızının yavaşlamasına ve damarların esnekliğini kaybetmesine neden olabilir. Ayrıca kötü kolesterol olarak bilinen LDL kolesterolü de yükseltebilir ve bu da damar sertliğine yol açarak tansiyonu artırabilir. Nadiren de olsa tiroid hormonunun fazla salgılanması, kalbin daha hızlı ve güçlü çalışmasına neden olarak kan basıncını yükseltebilir.

Doğum kontrol ilaçları

Doğum kontrol hapları, iğneleri ve bazı diğer yöntemler, kan damarlarını etkileyen hormonlar içerdiği için tansiyonun yükselmesine neden olabilir. Bu riskin özellikle 35 yaş üstü, fazla kilolu veya sigara kullanan kadınlarda daha yüksek olduğu düşünülüyor.

Antidepresan Kullanmak

Dopamin, norepinefrin ve serotonin gibi beyin kimyasallarını etkileyen antidepresan ilaçlar, kan basıncında değişikliklere yol açabilir. Özellikle serotonin üzerinde etkili ilaçların birlikte kullanılması durumunda tansiyon değerleri yükselebilir.

Ağrı kesici kullanmak

Aspirin ve ibuprofen gibi steroid olmayan anti-enflamatuar ilaçlar hem sağlıklı kişilerde hem de hipertansiyon hastalarında tansiyon değerlerinin yükselmesine neden olabilir. Artış genellikle birkaç puanla sınırlı kalsa da bazı kişiler bu ilaçlardan çok daha fazla etkilenebilir.

Potasyum eksikliği

Böbreklerin kandaki sıvı dengesini koruyabilmesi için sodyum ve potasyumun dengeli olması gerekir. Bu nedenle düşük tuzlu besleniliyor olsa bile yeterince meyve, sebze, fasulye, az yağlı süt ürünleri ya da balık yenilmemesi tansiyonun yükselmesine neden olabilir.

Ağrı

Tansiyonu yükselten alışılmadık nedenlerden biri de ağrı olabilir. Ani ya da şiddetli ağrılar, sinir sistemini hızlandırarak kan basıncının yükselmesine yol açabilir.