Sağlıklı gıda erişim ağı için Gıda Topluluğu kurma rehberi

Raflardaki Gıdaya Güven Kalmadı:  Türetici Olma Zamanı!

SPOT: Gıda endüstrisinin sunduğu seçeneklerin sağlığımızı ve doğayı tehdit ettiğini fark edenler, artık pasif tüketici olmayı reddediyor. Türkiye’de hızla yayılan “Gıda Toplulukları”, sofrasındaki yiyeceğin sorumluluğunu alan türeticileri bir araya getirerek hem temiz gıdaya ulaşmayı sağlıyor hem de yerel üreticiyi destekleyen yeni bir sistem inşa ediyor.

Endüstriyel Çarkın Dışında Sağlıklı Gıdaya Ulaşmak İsyenlere 

Gıda toplulukları, yediğinin nerede, nasıl ve kim tarafından üretildiğini bilmek isteyenlerin tabandan kurduğu sivil inisiyatifler olarak tanımlanıyor. Modern gıda sisteminin toprak ve sudaki canlılığı yok eden yapısına karşı bir duruş sergileyen bu topluluklar, sadece birer "alışveriş grubu" değil, aynı zamanda tarımsal sorunlara çözüm üreten birer ekolojik ağ görevi görüyor. Temiz üretim yapan küçük üreticiyi destekleyen bu sistem, gıdanın tarladan sofraya olan yolculuğunda şeffaflığı ve dürüstlüğü merkeze alıyor.

KOS ve TDT: Dayanışma Temelli İki Model

Gıda topluluklarının işleyişinde dünyada kabul görmüş iki temel model öne çıkıyor. Katılımcı Onay Sistemleri (KOS), güven ve sosyal ağlar üzerine kurulurken; topluluk üyeleri, kendi belirledikleri "zehirsiz ve temiz üretim" kriterlerine uyan çiftçilerle doğrudan bağ kuruyor. Topluluk Destekli Tarım (TDT) modelinde ise destekçiler, çiftçinin yıllık işletme giderlerine ortak olarak veya alım garantisi vererek hasat riskini paylaşıyor. Her iki model de gıda erişimini salt bir ticari işlem olmaktan çıkarıp, üretici ve türetici arasında kopan bağı yeniden tesis ediyor.

Gıda Topluluk Kurmak İsteyenlere Yol Haritası

Pasif tüketicilikten aktif türeticiliğe geçmek isteyenler için süreç, benzer kaygıları taşıyan "yoldaşları" bulmakla başlıyor. Uzmanlar, yeni bir topluluk kurmak isteyenlere şu adımları öneriyor:

Yoldaşlarınızı bulun: Sizinle benzer talepleri, beklentileri ve kaygıları paylaşan, lojistik kolaylık açısından mümkünse yakın çevrelerde yaşayan ve yüz yüze gelmekten keyif aldığınız insanlardan oluşan bir topluluğun ömrü uzun olacaktır.

Küçük başlayın: Başlangıç grubunun küçük olması karar almayı, harekete geçmeyi ve sorunları çözmeyi kolaylaştırır.

İhtiyaçlarınızı belirleyin: İhtiyacınız olan gıdaların çeşitliliğini ve miktarını belirlemek, üretici sayısı, alışveriş sıklığı ve lojistik planlama için gereklidir.

Kriterlerinizi netleştirin: İlk aşamada detaylı bir kriter seti oluşturmak gerekmeyebilir ancak en azından kırmızı çizgilerinizi (atalık tohumdan zehirsiz üretilmiş, sağlıklı koşullarda işlenmiş vb.) belirlemeli ve topluluk içinde fikir birliğine varmalısınız.

Üreticinizi bulun: Topluluğun tespit ettiği ihtiyaçlara göre bazen bir bazen de birden çok üreticiye ihtiyaç duyulur. Topluluğunuza davet edeceğiniz üreticilere ulaşmak için yerel pazarlar, civar köyler, Buğday Derneği’nin WWOOF Türkiye/TaTuTa ekolojik çiftlikler ağı gibi üreticiyle yüz yüze temas kurabileceğiniz ortamları tercih edebilirsiniz.

Mümkün olduğunca yerel üreticileri tercih edin: Üretim yapılan alan, topluluk üyelerinin çoğuna ne kadar yakın olursa topluluğu sosyal açıdan besleyecek ziyaretler ve kriterlere uygun üretim yapıldığını izlemek (en azından ilk dönemlerde) kolaylaşır, ayrıca ürün teslimatında karbon ayak izinizi azaltmış olursunuz.

Gıda toplulukları hakkında daha fazla bilgi ve Türkiye'deki topluluk listesi için Link Adresi [https://gidatopluluklari.org]