Küresel Isınma hız kesmiyor: Yeni sıcaklık eşiği düşündürücü
Aşırı sıcak istisna olmaktan çıkıyor, 'yeni normal' kapıda
2025 Kayıtlardaki en sıcak üçüncü yıl olarak tarihe geçti. Bilimsel araştırmalara göre 2026 bu rekorı kırmaya şimdiden talip çünkü küresel iklim sisteminde soğumaya dair hiçbir sinyal yok. Uluslararası iklim kurumlarının eş zamanlı raporları, aşırı sıcaklıkların bu yıl da dünya genelinde etkili olacağını ve 1,5 derece eşiğinin kalıcı biçimde aşılmasına artık yalnızca birkaç yıl kaldığını gösteriyor.
Üç farklı kurumun ortak tespiti: Isınma hız kesmiyor
Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’ne (ECMWF) bağlı Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S), Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), İngiltere Meteoroloji Örgütü (Met Office) ve ABD merkezli Berkeley Earth tarafından yayımlanan son değerlendirmeler, küresel sıcaklık artışının artık istatistiksel bir sapma değil, kalıcı bir eğilim haline geldiğini ortaya koyuyor.
Raporlarda yer alan bilgilere göre 2025 yılında küresel ortalama yüzey sıcaklığı, sanayi öncesi dönem ortalamasının üstünde.
2925 yılı hava sıcakları;
- Copernicus ölçümlerine göre 1,47°C,
- WMO ve Berkeley Earth analizlerine göre 1,44°C,
- Met Office hesaplamalarına göre ise 1,41°C üzerinderydi.
Bu değerler, 2024’te ölçülen 1,6°C’lik rekor artışın hemen ardından geldi. Böylece 2023, 2024 ve 2025 yılları, 1,5 derece sınırının fiilen aşıldığı ilk üç yıllık dönem olarak iklim tarihine geçti.
İklim karnesi 11 Yıldır alarm veriyor
Bilimsel kayıtlar, içinde bulunduğumuz dönemin olağan dışılığını daha net gösteriyor:
Son 11 yıl, ölçümlerin tutulmaya başlandığı tarihten bu yana en sıcak 11 yıl olarak kayda geçti.
Bu tablo, iklim değişikliğinin geleceğe ait bir risk olmaktan çıkıp bugünün çevresel ve toplumsal gerçeği haline geldiğine işaret ediyor. Uzmanlara göre aşırı sıcaklar, kuraklıklar, orman yangınları ve deniz ısı dalgaları artık tekil felaketler değil, birbirini besleyen bir zincirin halkaları.
Paris hedefi niçin kritik?
Paris Anlaşması, küresel sıcaklık artışının yüzyıl sonuna kadar 2 derecenin altında, tercihen 1,5 dereceyle sınırlandırılmasını hedefliyor. Ancak mevcut emisyon eğrisi bu hedefle açık biçimde çelişiyor.
2024 sonu itibarıyla:
Arazi kullanımı hariç küresel sera gazı emisyonları, yıllık bazda yüzde 1,3 artarak 53 gigaton CO₂ eşdeğerini aştı.
Bunun yaklaşık 38 gigatonu, enerji sektöründen kaynaklanan karbondioksit emisyonlarından oluştu.
Bilim insanları, bu hızla devam edilmesi halinde 1,5 derece hedefi için kalan “zaman penceresinin” hızla kapandığı uyarısında bulunuyor.
| 1,5 derecelik küresel ısınma niçin endişe verici eşik? |
|
Aşırı denilen sıcaklıklar artık normal sayılacak
Copernicus İklim Değişikliği Servisi Kıdemli Bilim İnsanı Julien Nicolas, küresel ısınmanın uzun süredir bilinen bir süreç olduğunu ancak son birkaç yıldaki hızlanmanın iklim bilimcileri açısından da dikkat çekici olduğunu vurguluyor.
Nicolas’a göre bazı bölgelerde aşırı sıcaklıklar artık istisna değil: Devam eden ısınma nedeniyle aşırı sıcaklar birçok bölgede yeni normal haline geldi. Bu tür olayların daha sık yaşandığını görüyoruz. Ne yazık ki bu eğilimin 2026’da da sürmesi muhtemel.”
Nicolas, Paris Anlaşması’ndaki 1,5 derece hedefinin geçici olarak aşılmış olabileceğini, ancak asıl tehlikenin bu aşımın kalıcı hale gelmesi olduğunu belirtiyor. Mevcut emisyon politikalarıyla bu riskin 2030’a kadar oldukça yüksek olduğu ifade ediliyor.
| Geri dönüş hâlâ mümkün mü? Uzmanlara göre 1,5 derece sınırı geçilmiş olsa bile bu hedefin tamamen terk edilmesi gerekmiyor. Emisyonların hızla düşürülmesi, karbon yutaklarının güçlendirilmesi ve enerji dönüşümünün hızlanması halinde uzun vadede sıcaklık artışının yeniden bu seviyeye çekilmesi teorik olarak mümkün. |
2026 Yılı da rekorlar listesine talip
İngiltere Met Office’in iklim modellemeleri, emisyonların mevcut seyri korunursa 2026’nın kayıtlardaki en sıcak dört yıldan biri olabileceğine işaret ediyor. Kurumun tahminlerine göre bu yıl küresel sıcaklık artışı, sanayi öncesi dönemin 1,34 ila 1,58 derece üzerine çıkabilir.
Met Office araştırmacısı Nick Dunstone, bu öngörünün Paris hedefi açısından taşıdığı anlamı “2024’te 1,5 derece eşiğinin aşılması, tek seferlik bir durum değildi. Tahminlerimiz, bunun 2026’da yeniden mümkün olduğunu gösteriyor. Bu, ne kadar hızlı bir şekilde kritik sınıra yaklaştığımızı açıkça ortaya koyuyor.” şeklinde özetliyor.
Tehlike erteleniyor
Bilim insanlarının ortak vurgusu net: Küresel sıcaklık artışıyla mücadelede mesele artık “olup olmayacağı” değil, ne kadar hızlı ve ne kadar şiddetli olacağı. Aşırı sıcaklar bu yıl da dünyanın birçok bölgesinde hayatı zorlayacak; alınacak kararlar ise yalnızca bugünü değil, önümüzdeki on yılların iklimini belirleyecek.
Melis Kaynarsu - Mistikalem.com