Uzayda en hızlı dönüş rekoru: 710 metrelik asteroit yaklaşık 1 dakika 53 saniyede bir tur atıyor

Rubin’den rekor keşif

ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF) ve ABD Enerji Bakanlığı (DOE) tarafından ortaklaşa finanse edilen  Vera C. Rubin Gözlemevi, Haziran 2025’te düzenlenen “First Look” (İlk Bakış) etkinliği kapsamında Güneş Sistemi’nde hareket eden binlerce asteroidi gözlemledi. Bu cisimlerin yaklaşık 1900’ü daha önce hiç görülmemiş yeni asteroitler olarak doğrulandı.

The Astrophysical Journal Letters’ta yayımlanan çalışma, asteroitlerin iç yapısı ve evrimine dair kritik yeni bilgiler sunuyor.

Bu yoğun veri akışı içinde çalışan bir astronom ekibi, 19 süper hızlı ve ultra hızlı dönen asteroit belirledi. Bunlardan biri, çapı 500 metrenin üzerinde olan ve şimdiye kadar gözlemlenen en hızlı dönme hızına sahip asteroit olarak kayıtlara geçti.

Çalışmaya, NSF NOIRLab bünyesinde görev yapan ve Rubin Gözlemevi Güneş Sistemi Bilim İşbirliği’nin Yakın Dünya Nesneleri çalışma grubunun lideri olan Sarah Greenstreet başkanlık etti. Bulgular, The Astrophysical Journal Letters’ta yayımlanırken, ABD’nin Arizona eyaletindeki Phoenix kentinde düzenlenen 247. Amerikan Astronomi Topluluğu (AAS) toplantısında da kamuoyuna sunuldu.

1,88 dakikalık dönüş turu ile kırılan rekor

Araştırmada güvenilir dönme periyotları ölçülen 76 asteroit incelendi. Bunların 16’sı, 13 dakika ile 2,2 saat arasında dönen “süper hızlı”; üçü ise beş dakikanın altında dönüş süresine sahip “ultra hızlı” asteroitler olarak sınıflandırıldı.

En dikkat çekici cisim, 2025 MN45 olarak adlandırılan ana kuşak asteroiti oldu. Yaklaşık 710 metre çapındaki bu gök cismi, 1,88 dakikada (112,8 saniye /  1 dakika 52,8 saniye) kendi ekseni etrafında bir tur atarak, yarım kilometreden büyük en hızlı dönen asteroit unvanını kazandı.

Bilim insanlarına göre bu kadar hızlı dönmesine rağmen parçalanmayan bir asteroit, son derece yüksek iç dayanıklılığa sahip olmalı. Greenstreet, 2025 MN45’in “gevşek moloz yığını” olarak bilinen çoğu asteroitten farklı biçimde, katı kaya benzeri bir bütünlüğe sahip olması gerektiğini vurguluyor. Bu durum, asteroitlerin çarpışma geçmişi ve oluşum süreçlerine dair mevcut varsayımları sorgulatıyor.

500 metreden büyük çapta en hızlı dönen asteroit: 2025 MN45

Rubin Gözlemevi’nin kalbinde yer alan LSST Kamerası, dünyanın en büyük dijital kamerası olma özelliğini taşıyor. Nisan–Mayıs 2025 döneminde, erken devreye alma sürecinde yalnızca yedi gecede yaklaşık 10 saatlik gözlemle bu sonuçlara ulaşılması, gözlemevinin kapasitesini ortaya koydu. Bu çalışma aynı zamanda LSST Kamerası verilerine dayanan ilk hakemli bilimsel yayın oldu.

Rubin’in önümüzdeki aylarda başlayacak olan Legacy Survey of Space and Time (LSST) projesi, Güney Yarımküre gökyüzünü 10 yıl boyunca tekrar tekrar tarayarak evrenin ultra yüksek çözünürlüklü bir zaman atlamalı kaydını oluşturmayı hedefliyor.

Uzmanlar, LSST ilerledikçe çok daha fazla hızlı dönen asteroidin tespit edileceğini ve bu cisimlerin dayanıklılığı, bileşimi ve çarpışma geçmişi hakkında temel veriler sağlayacağını belirtiyor. Rubin’in yüksek ışık toplama gücü sayesinde, daha önce gözlemlenmesi mümkün olmayan uzak ana kuşak asteroitlerinin artık ayrıntılı biçimde incelenebileceği ifade ediliyor.