Bir Şehir Efsanesi: Zıplayan Jack

Zıplayan Jack'in insan mı, canavar mı, uzaylı mı, çılgın bir mucit mi olduğu hâlâ tartışılmaktadır ama en az Karındeşen Jack kadar ünlü bir şehir efsanesi olduğu tartışılmazdır.

Bir Şehir Efsanesi: Zıplayan Jack
İlginizi çekebilir

Zıplayan Jack'ın (Spring Heeled Jack) bir şehir efsanesi mi yoksa gerçekten yaşamış fantastik bir kişilik mi olduğu tartışma konusudur.

19. yüzyılda İngiltere'nin başkenti Londra'ya kabusa yaşatacak seri katil Karındeşen Jack'ten (Jack the Ripper) yaklaşık 50 yıl önce sokaklar onun korkusuyla titriyordu.

İddialara göre tenha ve loş sokaklarda korkutucu ve esrarengiz görünümüyle Zıplayan Jak adı verilen ve ne olduğunu tam olarak tanımlanamayan yaratık; aniden yoldan geçenlerin üzerine atılıyor, onları ateşle yaralıyor ve sonra da inanılmaz derecede yükseğe sıçrayarak kaçıp, kayıplara karışıyordu.

Her kafadan bir ses çıkıyordu. Kimileri Zıplayan Jack'in beyaz bir boğa, beyaz bir ayı hatta dev bir maymun olduğunu söylüyordu. Bazıları onu parlak pirinç zırhlar içinde görürken, bazıları cilalı demir zırhlar içinde görüyordu. Hackney'de sokak fenercisi kılığında görenler onun ellerinin üzerinde yürüdüğünü ve ayaklarının arasında meşale taşığını iddia ediyorlardı.

Onunla ilgili ilk iddia 1837 Eylül ayında kayıtlara geçti. Gece yarısı işinden dönen bir iş adamı 3 metrelik mezarlık demirleri üzerinde garip bir karartı gördü. Mezarlık parmaklıkları 3 metre yüksekliğinde olmasına rağmen, yabancı bunları hiç zahmet çekmeden tırmandı ve karşı tarafa geçerek adamın yolunun önüne çıktı. Sivri kulakları vardı ve gözleri kırmızı parlıyordu; burnu sivriydi.

Bir süre sonra Zıplayan Jack'in 3 kadın ve bir erkeğin içinde bulunduğu bir gruba saldırdığı iddia edildi. Onu görünce kaçan arkadaşlarından geride kalan Polly Adams, baygın ve karnından yaralı olarak bulundu. Karnında pençeyi andıran yara izleri vardı.

18 Şubat 1838'de çarşamba günü, Londra'nın sosyetik semtlerinden Limehouse'da oturan ve kasaplık yapan ağabeylerini ziyaretten dönen Lucy Scales ve kız kardeşi Margaret Scales; Yeşil Ejder Geçidi'nde onun saldırısına uğradıklarını ifade ettiler. Karanlığın içinden sıçrayan saldırgan Lucy'nin yüzünü ateşle yakmış ve kız yere düşerken o zıplayarak uzaklaşmıştı.  Aynı yıl Charles Dickens'ın ikinci romanı Oliwer Twist yayınlandı. Yıllar sonra Zıplayan Jack, Oliwer Twist'in hikayesinin geçtiği mahallede cinayet işlerken görülecekti...

İki gün sonra 18 yaşındaki Jane Alsop'un ifadesi daha da garipti. Doğu Londra'daki evinin kapı zilinin ısrarla çalınması üzerine kapıyı açan Jane; polis olduğunu söyleyen bir adamın telaşla "Tanrı aşkına,ışık getirin, Zıplayan Jack'i ara sokakta kıstırdık" diyen feryadı ile karşılaşmıştı. Jane koşarak getirdiği mumu alan adam pelerinini kaldırdı. Miğferliydi, üstünü sımsıkı saran deri bir giysi giymişti. Patlak gözleri kor gibi yanıyordu. Aniden ağzından, jane'in yüzüne alev püskürtmüştü. Jane'in kız kardeşleri Mary Alsop ve Sarah Alsop çığlıklara koştuklarında Zıplayan Jack, zıplayarak kayıplara karışmıştı. Bir görgü tanığına göre Jack, Jane’nin bahcesine paltosunu düşürerek kaçarken, ona yardım eden bir suç ortağı vardı. Bazı görgü tanıkları Jack’in bir suç ortağı daha olduğunu söyleyeceklerdir.

Aynı hafta karakola gelen bir başka şikayete göre; pelerinli, üzerinde W harfi bulunan altın taçlı bir adam bezeri bir saldırıya maruz kaldığını belirtiyordu.

Bu ilk olayların ardından birbirini izleyen yığınla vaka ihbarı yaşandı. Gazeter her gün ayrı bir Zıplayan Jack vakasını haberleştiriyordu. Halkın gündemini öylesine meşgul eden karakteri sanatçılar iyatrolara taşımayı ihmal etmediler. Sahneler Zıplayan Jack konulu oyunlarla süslendi. 1843 yılına kadar Zıplayan Jack'ın haberleri gündemden düşmedi.

Zamanla onun aslında hiç yaşamadığı, kulaktan kulağa yayılan efsanelerde yaşadığına inanılmaya başlandı. Zaten geçen zaman içinde şekillenen rivayetlere göre şekli de hayli değişmişti. 1843 yılında Hampshire'da  gözleri ateş saçan, boynuzlu tipi ile Şeytan'ı andırıyordu.

Aynı yıllarda posta arabalarına dadandığı iddia edildi.  1845'de Batı Londra'da çitlerin ve duvarların üstünden zıplayarak aşarken görüldüğü iddia edildi. İddialara göre garip çığlıklar artıyor hatta acı çeken biri gibi inliyordu.

BATMAN, ZIPLAYAN JACK'TEN Mİ ESİNLENİLDİ?

77 Yaşında olan ünlü çizgi roman Kahramanı Batman'ın da  Zıplayan Jack'tan ilhamla oluşturulduğu ileri sürülüyor. Batman'ın kökeni konusunda araştırma yapanlara göre karakteri tasarlayanlar, kesinlikle Spring Heeled Jack yani Zıplayan Jack şehir efsanesinden etkilenmişlerdir.

1938 yılında Action Comics'in ürettiği Superman karakterinin başarısı üzerine rakip firma  National Publications (DC Comics adını alacak) editörlerine de etkileyici bir süper kahraman oluşturma görevi verilir. Editörlerden Bob Kane ve Bill Finger, Batman karakterini tasarlarlar.

Batman yani Yarasa Adam  ilk kez 1939 un Mayıs ayında Detective Comics'in 27. sayısında çizgi roman kahramanı olarak süper kahramanlar arasına katılır. Çizer Bob Kane ve yazar Bill Finger tarafından yaratılmıştır. Ancak çizgi romanlarda yaratıcısı olarak sadece Bob Kane'in adı geçer. The Dark Knight (Kara Şövalye), The Caped Crusader (Pelerinli Haçlı) ve World's Greatest Dedective" (Dünyanın En İyi Dedektifi) olarak bilinir ama maceralarında sık sık "Because I'm Batman" (Çünkü Ben Batman'im!) cümlesini kullandığı için, halk onu Batman diye adlandırır.

Batman'in gizli kimliği milyarder sanayici, playboy ve hayırsever olan Bruce Wayne'dir, tahmini serveti çizgi romanlara göre günümüzde 26-33 milyar USD'dır. Henüz çocukken ailesinin öldürülmesine şahit olan Wayne, pek çok çeşitli alanlarda kendini eğittikten sonra yarasa temalı kostüm ve ekipmanları ile suça karşı savaşa başlar. Pek çok diğer süper kahramanlar gibi süper güçleri yoktur, zekası ve dedektiflik yeteneğini, ustalardan aldığı uzak doğu dövüş tekniklerini kullanarak, şirketi sayesinde bilim, teknoloji ve kişisel serveti ile destekleyerek savaşını sürdürür. Batman olarak genelde geceleri suçla savaşır, herkese gizemli bir şekilde yaklaşır bir yarasa gibi. Oradadır ama görünmez.

İddiaya göre bu kahraman varlığını 1930'ların Londra Şehir Efsanesi olan Zıplayan Jack'e borçludur. 1870 yılında meladromlarda kötü karakter olarak  kullanılan Spring Heeled Jack 1900'lerin Süper Kahramanlarına ilham kaynağı oldu.

Yazar Alfred Burrage'nin Korkunç Penny (penny dreadful) romanında yer alan SHJ; Zengin bir aristokrattı, Yarasa kanatlı gece intikamcısı olarak yeraltındaki bir mağarayı kullanıyor ve atletik yetenekleri ile zalimlerle savaşıyordu. Hikaye Batman'i çok andırıyor. 

Sadece Batman değil, Johnston McCulley'ın ünlü çizgü roman karakteri Zorro ve Russell Thorndike'ın kahramanı Korkuluk da Zıplayan Jack'ten esinlenerek tasarlanan kahramanlardı.

1846 yılında Dünya Savaşı haberlerinin gölgesinde kalır gibi olsa da Charlee Dıckens'ın Oliwer Twist adlı romanında tanımladığı dilenciler mahallesinde imza attığı cinayetle yeniden gündeme damgasını vurdu

İddiaya göre Jack 13 yaşında fahişelik yapan Maria Davis'in yüzünü alevlerle yaktıktan sonra, bedenini sulara fırlattı. (Bu yönüyle Karındeşen Jack'i andıran bir kılığa büründü.)

1877'de Aldershot Barracks'da terör estirdi.  1 Mart 1877'de Kuzey Kampında bir asker soğuk ve ıslak ele sahip hayaletimsi bir varlıktan tokat yediğini iddia etti.  Daha sonra pek çok nöbetçi asker benze saldırılara maruz kaldı. İddialara göre kurşun işlemiyordu ve askerlerden zıplayarak kaçıyordu.

Daha sonraki yıllardaİngiltere’nin neredeyse her yerinde Zıplayan Jack saldırıları görüldüğü iddia edildi.

Zıplayan Jack'in insan mı, canavar mı, uzaylı mı, çılgın bir mucit mi olduğuna karar veremiyordu.  Görenler onu uzun, zayıf, siyah pelerin giyen, ateş tüküren ve 6-9 metre kadar sıçrayabilen bir yaratık şeklinde tanımlamaktaydılar.

Zıplayan Jack’in kim veya ne olduğu hala bilinmiyor. Onunla ilgili bir çok kitap yazılmış, çizgi roman yapılmış ve bir de sinema filmi çekilmiştir. 

Zülfikar Emin - Mistikalem.com

Tüm yorumlar
BURÇ YORUMLARI
NAMAZ VAKİTLERİ